Demir ağırlığı hesaplama: metresi kaç kg, bir tonda kaç metre, kg/m tablosu
İnşaat demiri kg/m: 7.850 kg/m³ × πd²/4 ile, 12 mm için 0,887814 kg/m. Parça, toplam kg, tonaj, bir tonda kaç metre, kg/m tablosu; d²/162 farkı yanında.
12 mm inşaat demirinin metresi 0,887814 kg, 12 m boyunda bir parçası 10,654 kg eder. Bu sayfa demirin birim ağırlığını (metretül ağırlığı, kg/m) ve onun kesim listesindeki karşılığını verir: bir parça, bir bağ, bir ton, bir tonda kaç metre. Hesap varsayılan olarak yoğunluk formülüyle yapılır, 7.850 kg/m³ × πd²/4; bu yoğunluk değeri yalnızca Hindistan standardı IS 1786'da okundu, Türk standardı bu sayfa için okunmadı.
Hızlı cevap: çapa göre demirin metre ağırlığı
| Çap | kg/m (7.850 kg/m³) | d² ÷ 162 | 12 m parça (kg) | 1 tonda |
|---|---|---|---|---|
| 8 mm | 0,3946 | 0,3951 | 4,74 | 2.534 m |
| 10 mm | 0,6165 | 0,6173 | 7,4 | 1.622 m |
| 12 mm | 0,8878 | 0,8889 | 10,65 | 1.126 m |
| 16 mm | 1,5783 | 1,5802 | 18,94 | 634 m |
| 20 mm | 2,4662 | 2,4691 | 29,59 | 405 m |
| 25 mm | 3,8534 | 3,858 | 46,24 | 260 m |
| 32 mm | 6,3133 | 6,321 | 75,76 | 158 m |
Yoğunluk formülü: 7.850 kg/m³ × πd²/4, yuvarlanmamış (hesaplayıcının varsayılanı). d² ÷ 162 pratik kuralı aynı sonucu yaklaşık verir, %0,1 kadar fazla. Gerçek parti ağırlığı standardın izin verdiği toleransla değişir.
İnşaat demirinin birim ağırlığı (metretül ağırlığı, kg/m) tek bir çarpımdan çıkar: çeliğin yoğunluğu çarpı kesit alanı. Yoğunluk 7.850 kg/m³ — bu değer yalnızca Hindistan standardı IS 1786'da okundu, Türk standardı bu sayfa için okunmadı — ve kesit πd²/4 alınınca, d milimetre olmak üzere metre başına kütle d² ÷ 162,1961 kilogramdır. Sayfa bu hesapla açılır ve sonucu parçaya, toplam kilograma, tona ve bağa çevirir.
Aynı çap için üç değer yan yana basılır: yuvarlanmamış yoğunluk hesabı, 162'ye bölen pratik kural ve Hindistan standardı IS 1786'nın nominal kütle tablosu. Hesap programı bu sitenin Hindistan için yazılmış İngilizce sayfasıyla aynıdır; IS 1786 seçeneği ve tablodaki tolerans satırı bu yüzden buradadır ve Hindistan'ın değerlerini gösterir. Türkiye'de inşaat demirinin tabi olduğu Türk standardı bu sayfa için okunmadı; onun kütle tablosu, toleransı ve teslim boyları bu sayfada yoktur, numarası da verilmez.
| Birim ağırlık (kg/m) | — |
|---|---|
| Bu çap için üç değer | — |
| Bir parça | — |
| Toplam uzunluk | — |
| Toplam ağırlık | — |
| Bir tonda | — |
| Bağ (demet) | — |
| IS 1786'nın izin verdiği tolerans (Hindistan) | — |
| Nominal kesit | — |
162 yuvarlanmış bir sayıdır ve nereden geldiği görülebilir. Kesit πd²/4 mm², yoğunluk metre başına 0,00785 kg/mm², yani 7.850 kg/m³. Metre kütlesi 7.850 × πd²/4 × 10−6 kilogramdır; bu çarpım d² ÷ (4 ÷ (π × 0,00785)) diye yazılabilir ve parantezdeki sabit 162,1961'dir. 162'ye yuvarlamak, başka bir deyişle d²'yi 1/162 ≈ 0,00617 ile çarpmak, her çapta sonucu aynı oranda, %0,121 ağır çıkarır; hata geometride değil sabittedir. 12 mm demirden 720 m için yuvarlanmamış hesap 639,23 kg, d²/162 640,00 kg, IS 1786 Tablo 1 ise 639,36 kg verir. Tablo kendi içinde yuvarlanmıştır: 1 kg/m altındaki değerler üç, üstündekiler iki ondalık basamakla basılır. Bu yüzden pratik kural tablodaki çapların çoğunda tablonun üstünde, 4 ve 20 mm'de altında kalır. Bu sayfa d²/162 kuralının Türkiye'de ne ölçüde kullanıldığını gösteren bir kaynak okumadı; burada yalnızca aritmetiği verilir.
Tolerans iki formül arasındaki farkın yaklaşık elli katıdır, ama bu tolerans Hindistan'ındır. IS 1786 Tablo 2, bir partinin nominal kütleden 10 mm dahil altında %7, 10 mm'nin üstünde 16 mm dahil %5, 16 mm'nin üstünde %3 artı ya da eksi sapmasına izin verir. Tek numune için sınırlar eksi yönde %8, %6 ve %4'tür; artı sınır belirtilmez. 12 mm'de 639,36 kg'lık bir sipariş bu kurala göre 607 ile 671 kg arasındaki her değerde standarda uygundur ve iki formül bunun 0,64 kg'ı üzerinde ayrışır. Hesaplayıcıdaki tolerans satırı bu Hindistan kuralını basar. Türkiye için bir tolerans verilmez (aşağıdaki kaynak notuna bakın). Kantarda eksik çıkan bir yükte bakılacak belgeler kantar fişi, üreticinin sertifikası ve bu sertifikanın ya da sözleşmenin adını verdiği standarttır; bu sayfa değildir.
Demet bir birim değildir, 12 m de bir standart değeri değildir. IS 1786 demeti, birbirine bağlanmış iki ya da daha fazla kangal veya bir miktar boy olarak tanımlar ve ne adet ne de kütle verir. Demetteki parça sayısı üreticiye ve çapa göre değişir; bu yüzden hesaplayıcıda sabit değil, girdidir. Varsayılan 12 m parça boyu ve 10 parçalık demet, İngilizce sayfanın Hindistan piyasası için koyduğu başlangıç değerleridir. Türkiye'de demirin hangi boylarda ve bir bağda kaç parça satıldığı bu sayfa için okunmadı; kendi değerlerinizi tedarikçinin fiyat listesinden ya da irsaliyeden alıp girin.
Kütleyi nominal çap belirler; dayanım sınıfı da kumpas da belirlemez. IS 1786 nominal çapı, nervürlü demirle aynı metre kütlesine sahip düz yuvarlak çubuğun çapı olarak tanımlar. Bu tanımda nominal çap, uzunluk olarak yazılmış bir kütledir: nervürlerin üstünden ölçen kumpas fazla, nervür aralarından ölçen eksik okur ve ikisi de etiketteki çap değildir. Aynı standartta sınıf dayanımı ve kimyasal bileşimi belirler, kütleyi değil; aynı nominal çaptaki iki farklı sınıf demir metre başına aynı kütleyle hesaplanır. Türk standardının tanımları için yine kaynak notuna bakın.
Bu sayfanın yapmadığı. Donatı aralığı, bindirme boyu, kenetlenme boyu ya da donatı açılımı vermez. Bir elemanın ne kadar demire ihtiyacı olduğunu ve demirin nasıl yerleşeceğini belirlemez; açılımdan çıkarılan metraj, açılımın kendisi kadar doğrudur. Çap, aralık ve bindirmeler projeden ve statik proje müellifinden gelir. Bir not daha: listede olmayan bir çapı ondalıklı girerseniz (örneğin 18,5) sonuç satırında ve grafik altyazısında çap «18.5 mm» diye, nokta ile basılır; bu programın İngilizce aslından gelen bir biçim hatasıdır, hesabı ve diğer sayıları etkilemez.
Şantiyede kontrol ettiklerim
Teklif ile fatura arasındaki fark. Teklif ile fatura arasında küçük bir kilogram farkı görürsem, eksik teslim demeden önce iki belgenin hangi birim ağırlığı kullandığını ararım. İlk iş "Birim ağırlığın dayanağı" kutusunu teklifin kullandığı değere getirmektir; teklif bir ağırlık verip dayanağını yazmıyorsa üç seçeneği tek tek denerim. Sayfanın kendi örneğinde 12 mm demirden 720 m, yuvarlanmamış hesapla 639,23 kg, IS 1786 Tablo 1 ile 639,36 kg, d² ÷ 162 ile 640,00 kg tutar. Aynı demir, aynı metraj, yalnızca dayanak değiştiği için 0,77 kg ayrışır. d² ÷ 162 her çapta sonucu %0,121 ağır çıkardığı için iki rakamın oranı bu değere oturuyorsa farkı bir yöntem farkı olarak okurum, kayıp demir olarak değil. Oran tutmuyorsa ya da fark bu büyüklüğün çok üstündeyse, mesele dayanakta değildir; o zaman parça sayısına ve boya geri dönerim. Hangi dayanağın faturaya esas olacağına ise ben karar vermem, sözleşmede adı geçen standardın tablosu karar verir.
Hindistan standardında yazılı (statutory, yalnız Hindistan için). IS 1786:2008, High strength
deformed steel bars and wires for concrete reinforcement, Bureau of Indian Standards. Yoğunluk metre başına
0,00785 kg/mm², yani 7.850 kg/m³. Tablo 1 kütle sütunu 4, 5, 6, 8, 10, 12, 16, 20, 25, 28, 32, 36 ve
40 mm için sırasıyla 0,099; 0,154; 0,222; 0,395; 0,617; 0,888; 1,58; 2,47; 3,85; 4,83; 6,31; 7,99 ve 9,86
kg/m. On üç değerin hepsi 0,00785 × πd²/4 hesabıyla, tablonun basıldığı ondalık basamakta
uyuşur; bu denetim bu çeviri için yeniden hesaplandı. Tablo 2 kütle toleransları yukarıdaki notta. Bu değerler
ve madde numaraları, bu sitenin İngilizce sayfası için standardın 2008 baskısından, Public.Resource.Org'un
law.resource.org'daki kopyasından okundu; madde numaraları o sayfanın kaynak notunda tek tek verilir. Bu
Türkçe çeviri için belge yeniden açılmadı. Standarda yapılmış değişiklikler okunmadı; herhangi birinin Tablo 1
ya da Tablo 2'yi değiştirip değiştirmediğini bu sayfa söyleyemez.
Kesin (exact). Kesit alanı πd²/4. 1 ton = 1.000 kg. 162,1961 = 4 ÷ (π ×
0,00785) aritmetiktir ve yoğunluk verildiğinde kesindir; 1/162 ≈ 0,00617 ile 1/162,1961 ≈ 0,006165
de öyledir. %0,121 fark bu iki bölenin oranıdır. Hesaplayıcıdaki kesit alanı Tablo 1'den alınmaz,
πd²/4 ile hesaplanır: İngilizce sayfa, okunan taramada tablonun kesit alanı sütununun on üç çaptan
yedisinde πd²/4 ile uyuşmadığını kaydeder, örneğin 10 mm'de hesaplanan 78,54 mm² yerine 78,6
basılıdır.
Pratik kural (rule_of_thumb) ve piyasa alışkanlığı (convention, Hindistan). d²/162 kuralını
İngilizce sayfa Hindistan piyasasının kısaltması olarak kaydeder; okunan hiçbir standartta geçmez ve
Türkiye'de kullanılıp kullanılmadığına dair bir kaynak okunmadı. Varsayılan 12 m parça boyu ve demetteki
parça sayısı da İngilizce sayfada Hindistan piyasası için girdi olarak konmuştur; hiçbir standart bunları
sabitlemez.
Bilinmiyor (unknown), çünkü okunmadı. Türkiye'de inşaat demirini düzenleyen Türk standardı: yoğunluk
değeri, kütle tablosu, kütle toleransı, nominal çap tanımı ve teslim boyları. Bu sayfa bunların hiçbirini
Türkiye için vermez ve standardın numarasını da vermez. Bir hesapta ya da anlaşmazlıkta bakılacak yer,
üreticinin sertifikasında ve sözleşmede adı geçen standart, o standardın kendi tablosu ve kantar fişidir.
Hesaplama örneği
Kesim listesinde 12 mm inşaat demirinden 12 m boyunda 60 parça var. Toplam kaç kilo, kaç ton eder ve bir ton kaç parça yapar?
- Kesit alanı π × 12² ÷ 4 = 113,097 mm² (tabloda 113,1 mm² olarak basılır). Yoğunluk 7.850 kg/m³, yani metre başına 0,00785 kg/mm²: 113,097 × 0,00785 = 0,887814 kg/m. Bu yoğunluk Hindistan standardı IS 1786'da yazılı değerdir; Türk standardındaki değer bu sayfa için okunmadı.
- 60 parça × 12 m = 720 m. 720 × 0,887814 = 639,23 kg, yani 0,6392 ton. Bir parça 10,654 kg; 10 parçalık bağlarla 6 bağ, bağ başına 106,54 kg.
- Bir ton 1.000 ÷ 0,887814 = 1.126,4 m eder. 12 m boyunda bu 93,86 boydur: 93 tam boy ve 94. boyun 10,4 m'si.
- Aynı 720 m için d²/162 kuralı 640,00 kg, IS 1786 Tablo 1'in 0,888 kg/m değeri 639,36 kg verir. Hindistan standardının Tablo 2'si 12 mm'de bir partiye ±%5 tolerans tanır, bu siparişte 607,26 ile 671,19 kg. Bu tolerans Hindistan'ındır, Türkiye için değildir.
639,23 kg, yani 0,6392 ton. Bir ton 12 mm demir 1.126,4 m, ya da 12 m boyunda 93 tam boydur. Pratik kural d²/162 aynı siparişe 640,00 kg der; fark 0,77 kg ve kuralın her çapta %0,121 ağır çıkmasından gelir. Teslim edilen demirin ne kadar sapabileceğini bu sayfa söylemez: hesaplayıcıdaki ±%5 Hindistan standardınındır, Türk standardı bu sayfa için okunmadı. Bir anlaşmazlıkta bakılacak yer kantar fişi, üreticinin sertifikası ve sözleşmede adı geçen standarttır.
Bu sayfadaki 19 değer 29.10.2026 tarihinde gerçek bir tarayıcıda hesaplandı ve ayrıca hesaplanmış beklenen değerlerle tek tek karşılaştırıldı (sitenin tamamında 2.808 değer, 228 hesaplayıcı).
Sık sorulan sorular
12 mm inşaat demirinin metresi kaç kg?
0,888 kg (tam değer 0,887814 kg). Yoğunluk 7.850 kg/m³ alınınca 12 mm demirin birim ağırlığı π × 12² ÷ 4 × 0,00785 = 0,887814 kg/m çıkar. 12 m boyunda bir parça 10,654 kg, bir ton 1.126,4 m ya da 93 tam boydur. Hindistan standardı IS 1786'nın tablosu da 0,888 basar. Türk standardının tablosu bu sayfa için okunmadı; bir fatura ya da hakedişte esas alınacak değer, sözleşmede adı geçen standardın kendi tablosudur.
Demir ağırlığı formülü nedir, d²/162 nereden gelir?
Birim ağırlık, d milimetre olmak üzere, 7.850 × πd²/4 × 10⁻⁶ kilogramdır; buradaki 7.850 kg/m³ yoğunluk değeri bu sayfa için yalnızca Hindistan standardı IS 1786'da okundu (exact değil, o standarttaki yazılı değer), Türk standardı okunmadı. Sabitler bir araya toplanınca formül d² ÷ 162,1961 olur, yani yaklaşık 0,006165 × d². 162'ye bölmek d²'yi 1/162 ≈ 0,00617 ile çarpmak demektir ve her çapta sonucu %0,121 ağır çıkarır: 12 mm'den 720 m için 639,23 kg yerine 640,00 kg. Bu sayfa d²/162 kuralının Türkiye'de ne ölçüde kullanıldığını gösteren bir kaynak okumadı; burada verilen yalnızca aritmetiktir.
Bir ton demir kaç boy eder?
Çapa ve boya bağlıdır: 1.000 ÷ (birim ağırlık × boy). 12 m boyunda ve yoğunluk hesabıyla bir ton 8 mm'de 211,19 boy, 10 mm'de 135,16, 12 mm'de 93,86, 16 mm'de 52,80 ve 20 mm'de 33,79 boydur; tam boy olarak 211, 135, 93, 52 ve 33. Türkiye'de demirin hangi boylarda satıldığı bu sayfa için okunmadı, bu yüzden boyu tedarikçinin listesinden alıp girin. Bir bağdaki parça sayısı da standart değil, üreticinin rakamıdır.
Kantarda demir eksik çıktı; tolerans ne kadar?
Bu sayfa Türkiye için bir tolerans vermez. Hesaplayıcıdaki tolerans satırı Hindistan standardı IS 1786'nın Tablo 2'sidir: bir partide 10 mm dahil altında ±%7, 10 mm'nin üstünde 16 mm dahil ±%5, 16 mm'nin üstünde ±%3. Türkiye'de teslim edilen demirin kütle toleransını belirleyen Türk standardı bu sayfa için okunmadı. Bakılacak belgeler kantar fişi, üreticinin sertifikası ve sözleşmede ya da sertifikada adı geçen standarttır; tolerans o standardın kendi tablosundan okunmalıdır.